QA, QC là gì? Phân biệt QA và QC trong quản lý chất lượng

QA và QC là hai khái niệm cốt lõi trong quản lý chất lượng, được sử dụng phổ biến trong các doanh nghiệp sản xuất và dịch vụ. QA và QC đều hướng đến mục tiêu đảm bảo chất lượng sản phẩm, dịch vụ, nhưng khác nhau về vai trò, cách tiếp cận và thời điểm kiểm soát.

QA (Quality Assurance) tập trung vào phòng ngừa lỗi thông qua việc xây dựng hệ thống, quy trình và tiêu chuẩn.
QC (Quality Control) tập trung vào phát hiện lỗi thông qua kiểm tra, giám sát và đo lường kết quả thực tế.

Việc hiểu đúng qa là gì, qc là gì, qa và qc là gì sẽ giúp cá nhân định hướng nghề nghiệp rõ ràng hơn và giúp doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản lý chất lượng hiệu quả.

QA là gì?

QA là viết tắt của Quality Assurance, nghĩa là đảm bảo chất lượng.

Quality Assurance là tập hợp các hoạt động mang tính hệ thống, được thiết kế nhằm đảm bảo rằng các quy trình sản xuất hoặc cung cấp dịch vụ được thực hiện đúng ngay từ đầu, từ đó hạn chế và ngăn ngừa lỗi phát sinh.

Trong doanh nghiệp, QA không trực tiếp kiểm tra từng sản phẩm mà tập trung vào việc:

• Xây dựng và chuẩn hóa quy trình làm việc

• Thiết lập hệ thống quản lý chất lượng

• Đánh giá mức độ tuân thủ quy trình

• Phòng ngừa lỗi trước khi xảy ra

Có thể hiểu đơn giản, QA kiểm soát cách làm.

QC là gì?

QC là viết tắt của Quality Control, nghĩa là kiểm soát chất lượng.

Quality Control là các hoạt động kiểm tra, giám sát và đo lường nhằm đảm bảo sản phẩm hoặc dịch vụ đáp ứng các yêu cầu chất lượng đã đặt ra.

Trong thực tế, QC thường thực hiện:

• Kiểm tra nguyên vật liệu đầu vào

• Kiểm tra trong quá trình sản xuất

• Kiểm tra thành phẩm trước khi xuất xưởng

• Phát hiện và báo cáo lỗi chất lượng

Hiểu đơn giản, QC kiểm soát kết quả làm ra.

QA/QC là gì?

QA/QC là cách gọi chung cho hai chức năng đảm bảo chất lượng và kiểm soát chất lượng trong doanh nghiệp. Hai chức năng này có mục tiêu chung là đảm bảo chất lượng, nhưng đảm nhận các vai trò khác nhau và bổ trợ cho nhau.

Trong nhiều doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, QA và QC thường được gộp chung thành một vị trí gọi là nhân viên QA/QC.

Phân biệt QA và QC trong quản lý chất lượng

Phân biệt rõ QA và QC giúp doanh nghiệp phân công công việc đúng người, đúng vai trò.

QA tập trung vào phòng ngừa lỗi thông qua hệ thống và quy trình.
QC tập trung vào phát hiện lỗi thông qua kiểm tra và đo lường.

QA kiểm soát cách làm, còn QC kiểm soát sản phẩm. Hai bộ phận này không thay thế cho nhau mà cần phối hợp chặt chẽ để đảm bảo chất lượng ổn định.

Vai trò của QA và QC trong quản lý chất lượng

Trong quản lý chất lượng hiện đại:

• QA giúp doanh nghiệp làm đúng ngay từ đầu

• QC giúp doanh nghiệp phát hiện và xử lý sai sót kịp thời

Nếu doanh nghiệp chỉ có QC mà không có QA, lỗi sẽ lặp đi lặp lại.
Nếu chỉ có QA mà không có QC, không thể kiểm chứng kết quả thực tế.

Do đó, QA và QC đều giữ vai trò quan trọng như nhau.

Bộ phận QA, QC trong doanh nghiệp

Bộ phận QA chịu trách nhiệm xây dựng, duy trì và cải tiến hệ thống quản lý chất lượng. Các công việc thường bao gồm soạn thảo quy trình, đánh giá nội bộ và theo dõi việc tuân thủ.

Bộ phận QC chịu trách nhiệm kiểm tra chất lượng sản phẩm tại hiện trường sản xuất, phát hiện lỗi và phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh liên quan đến chất lượng.

Nhân viên QA là gì?

Nhân viên QA là người chịu trách nhiệm đảm bảo các quy trình được thực hiện đúng theo tiêu chuẩn đã xây dựng.

Công việc của nhân viên QA thường liên quan đến:

• Kiểm soát quy trình

• Đánh giá hệ thống quản lý chất lượng

• Hỗ trợ triển khai và duy trì tiêu chuẩn ISO

Vị trí QA phù hợp với những người có tư duy hệ thống, cẩn thận và yêu thích làm việc với quy trình.

Nhân viên QC là gì?

Nhân viên QC là người trực tiếp kiểm tra chất lượng sản phẩm trong quá trình sản xuất hoặc trước khi xuất xưởng.

Công việc của nhân viên QC thường bao gồm:

• Kiểm tra sản phẩm theo tiêu chuẩn

• Ghi nhận và báo cáo lỗi

• Phối hợp với các bộ phận liên quan để xử lý sự cố

Vị trí QC phù hợp với những người thực tế, quan sát tốt và chịu được áp lực công việc tại hiện trường.

Nhân viên QA/QC là gì?

Nhân viên QA/QC là vị trí kết hợp cả hai chức năng đảm bảo và kiểm soát chất lượng. Vị trí này thường gặp ở các doanh nghiệp có quy mô nhỏ hoặc mới thành lập, nơi một người cần đảm nhiệm nhiều vai trò.

QA/QC làm việc trong những ngành nào?

QA và QC xuất hiện trong hầu hết các lĩnh vực có yêu cầu về chất lượng, bao gồm:

• Sản xuất công nghiệp

• Thực phẩm và đồ uống

• Dược phẩm

• May mặc

• Cơ khí và điện tử

Tuyển dụng và việc làm QA QC hiện nay

Nhu cầu tuyển dụng QA QC ngày càng tăng do doanh nghiệp chú trọng hơn đến chất lượng và tuân thủ tiêu chuẩn.

Các vị trí phổ biến gồm:

• Nhân viên QA

• Nhân viên QC

• Nhân viên QA/QC

• Kỹ sư QA, kỹ sư QC

Công việc QA QC có lộ trình phát triển rõ ràng, từ nhân viên lên quản lý chất lượng hoặc quản lý hệ thống.

Những hiểu lầm phổ biến về QA và QC

Nhiều người cho rằng QA chỉ làm giấy tờ hoặc QC chỉ là bắt lỗi. Thực tế, QA tập trung phòng ngừa còn QC tập trung phát hiện lỗi. Hai vai trò này khác nhau nhưng có giá trị ngang nhau trong hệ thống quản lý chất lượng.

Khi nào doanh nghiệp cần xây dựng hệ thống QA/QC?

Doanh nghiệp nên xây dựng hệ thống QA/QC khi:

• Chất lượng sản phẩm không ổn định

• Lỗi sản phẩm lặp đi lặp lại

• Chuẩn bị áp dụng các tiêu chuẩn ISO

• Mở rộng quy mô sản xuất

Hiểu đúng QA, QC là gì và phân biệt rõ QA và QC là nền tảng quan trọng để cá nhân định hướng nghề nghiệp đúng đắn và để doanh nghiệp xây dựng hệ thống quản lý chất lượng hiệu quả.

Nếu bạn là doanh nghiệp đang gặp vấn đề về chất lượng hoặc chuẩn bị triển khai các tiêu chuẩn ISO, việc xây dựng hệ thống QA/QC bài bản sẽ giúp giảm rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh.